Opfrysker.nl

Totaal

Joop — Tue, 08 Mar 2011 08:48:37 +0000

In wurd dat hjir faak brûkt wurdt. Geef Frysk yn in tal gefallen, mar yn in tal oare wat minder. As in op himsels steand haadwurd is it totaal gewoan goed.

As bywurd en eigenskipswurd is it wol sa geef en brûk bgl. folslein (ik haw it folslein fergetten; in folsleine misrekken).
In geve oersetting fan “Aan subsidies is een totaalbedrag van X toegekend” is “Subsydzjes is in bedrach fan mei-inoar X oan takend”.

Brûk foar ‘totaal’ as ûnderste / lêste sel yn in tabel mei in opsomming mei-inoar.

Per

Joop — Sun, 20 Feb 2011 09:15:32 +0000

It ferhâldingswurd (voorzetsel) per bestiet yn it Frysk net, al is per definysje wol yn it wurdboek N-F (by ‘definitie’) opnommen. Dy tsjinstridigens is der net foar de ûndersteande gefallen:

per 1 januari

per definitie, dat is … onmogelijk

per half pond

per persoon

per saldo (fig)

per saldo (lett)

per se

per sector

per stuk

per trein

per week

mei yngong fan 1 jannewaris

dat slút himsels út

it healpûn

de man

úteinlik

mei-inoar (komt it del op)

perfoarst

nei sektor

it stik

mei de trein

yn ‘e wike, wyks

Maityd

Joop — Sun, 20 Feb 2011 09:05:08 +0000

It wurd foarjier (‘lente’, benammen it earste part dêrfan) stiet yn de Fryske neislachwurken. It is lykwols Frysker om maityd te brûken.

It opfallende is dat fan ‘t maityd sawol ‘afgelopen voorjaar’, ‘dit voorjaar’ as ‘komend voorjaar’ betsjutte kin. Mei in tiidwurd yn ‘e doe-, no- of dantiid derby is it dúdlik wat der bedoeld wurdt. It kin ek as maitiid, maaitiid en maaityd skreaun wurde.

Helberens

Joop — Sun, 20 Feb 2011 09:03:13 +0000

Foar ‘haalbaarheid’ kinne helberens, helberheid of mooglikheid brûkt wurde neffens de Fryske Akademy.
Foar ‘haalbaarheidsonderzoek’ kinne inkeld de gearstallings mei de lêste beide haadwurden brûkt wurde (helberheidsûndersyk bgl.).
Wurden mei de útgong -ens litte harren as earste part fan in gearstald wurd nammentlik net mei in twadde wurd ferbine.

Regel – rigel

Joop — Sun, 06 Feb 2011 12:07:54 +0000

In bepaling dêr’t je je oan hâlde moatte, is in regel (ferkearsregels, gedrachsregels, spulregels).
In gewoante kin ek in regel wêze: yn ‘e regel giet er alle moandeis nei de supermerk.
As in rychje fan wurden of it (ûn)sichtber lyntsje yn in tekst bedoeld wurdt, dan is it Fryske wurd: rigel (tekstrigel, in lege rigel).

Omkriten

Joop — Sun, 30 Jan 2011 09:34:38 +0000

Maatskippij & Omjouwing (Maatschappij & Omgeving) wie eartiids de namme fan in haadgroep by de provinsje.
Omjouwing is lykwols gjin Frysk. Omjaan bestiet wol, mar mei de klam op it earste wurdlid (‘rondgeven’ by it kaartspul). Mooglik is it dêrfan ôflaat, as maklikste oplossing om it probleem út ‘e wei te gean.

In gaadlik alternatyf is omkriten, dat altyd yn ‘e meartalsfoarm brûkt wurde moat. Yn guon gefallen soe in oersetting mei ‘de wrâld om ús hinne’ ek kinne.

Foar ‘leefomgeving’ (as it om minsken giet) èn ‘woonomgeving’ kin wenfermidden brûkt wurde. Tink ek oan it Frânske ‘vivre’ (libje en wenje).

Hat west (en oare)

Joop — Sun, 30 Jan 2011 09:31:48 +0000

Min: De fergadering, dêr is der net nei ta west, en ek fjirder hat der niks dien.
Geef: De gearkomste, dêr hat er net hinne west, en fierder hat er ek neat dien.
De staveringshifker kart de folsleine earste sin goed, ek al binne fergadering en niks gjin Fryske wurden.

It tiidwurd wêze wurdt mei hawwe bûgd, dus: hy hat west.

It Fryske er is de net-beklamme foarm fan hy; yn ‘e útspraak is it ferskil tusken der en er hjir net te hearren.

Earne hinne gean is ‘ergens naar toe gaan’. De ynfloed fan it Nederlânsk is wol dúdlik.

Fierder is ôflaat fan fier en hat neat te krijen mei in fjirder (ynhâldsmjitte) en likemin mei fjirde (fan fjouwer).

It plak fan ek, yn ‘e midden fan de (twadde, njonkenskikkende) haadsin, is neffens de Afûk-regels.

Ornearre

Joop — Fri, 14 Jan 2011 22:07:26 +0000

De oersetting fan ‘bestemd voor’ as bestimd foar kin net ôfkard wurde, mar it is wol sa geef om ornearre foar te brûken, al soe it allinnich mar wêze om’t it fan it Nederlânsk ôfwykt. Dat is in oanrikkemandaasje fan de Afûk.
Wy brûke hjir faak ‘ter attentie van’. Yn it Frysk is dat ek ornearre foar; as ôfkoarting is it dan o.f.
“Taken dy’t wy foar X ornearre achtsje” is in moaie oersetting foar “Taken die wij voor X weggelegd zien”.

Benammen

Joop — Fri, 14 Jan 2011 22:05:08 +0000

It Nederlânske ‘met name’ (vooral) wurdt yn it Frysk net as mei namme(n) oerset, mar as benammen.

Gean – stean

Joop — Sun, 02 Jan 2011 11:05:04 +0000

De meartalsfoarmen (wy, jim, sy) fan beide tiidwurden wurde, ûnder ynfloed fan it Nederlânsk, faak sûnder de bûgings-e skreaun en útsprutsen.Dat is by de dêrfan ôflate foarmen ek it gefal.
It moat dus wêze: “Wy geane te boadskipjen” of ”Wy steane der by de direkteur op oan dat …..”